بازار؛ گروه صنعت: با امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا بحثهای متعددی پیرامون چگونگی آزادسازی و نحوه هزینه منابع بلوکه شده ایران شکل گرفته است. علاوه بر این زمزمههایی نیز در مورد سرمایهگذاری خارجی ۳۰۰ میلیارد دلاری در ایران در صورت حصول توافق نهایی وجود دارد. در حال حاضر تولیدکنندگان بابت تخصیص ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه با مشکلات بیشتری نسبت به قبل مواجه هستند، به طوری که گفته میشود در چند ماه گذشته تخصیص ارز برای آنها انجام نشده است. در این زمینه این سوال مطرح است که آیا بخشی از دلارهای بلوکه شده صرف بخش تولید خواهد شد و همچنین در صورت سرمایهگذاری خارجی، کدام صنایع مورد توجه قرار میگیرند و با وجود تجربه برجام، شرکتهای خارجی چه رفتاری در این زمینه خواهند داشت.
در همین زمینه عباس جبالبارزی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با خبرنگار بازار بیان کرد: یکی از مهمترین ابهامات موجود درباره منابع مالی مطرحشده، نحوه دسترسی بانک مرکزی به این منابع است. هنوز ابعاد موضوع بهطور کامل مشخص نیست و معلوم نیست که آیا بانک مرکزی اختیار و امکان استفاده از این منابع برای انجام پرداختها را خواهد داشت یا خیر. اگر بانک مرکزی به داراییهای بلوکه شده دسترسی پیدا کند، میتواند از این منابع برای تامین ارز مورد نیاز بنگاههای تولیدی استفاده کند.
با آزادسازی منابع ارزی انتظار بخش خصوصی از بانک مرکزی تخصیص ارز مورد نیاز واحدهای تولیدی است
وی افزود: بخش خصوصی برای تامین مواد اولیه خود به ارز نیاز دارد و متاسفانه طی حدود پنج تا شش ماه گذشته، بانک مرکزی محدودیتهای جدی در تخصیص ارز اعمال کرده و بسیاری از واحدهای تولیدی برای تامین مواد اولیه، ارز دریافت نکردهاند. با آزادسازی منابع ارزی انتظار بخش خصوصی از بانک مرکزی تخصیص ارز مورد نیاز واحدهای تولیدی است.
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران درخصوص بحثهای مربوط به سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری در ایران گفت: اگر بحث سرمایهگذاری به صورت جدی مطرح باشد، منابع از طریق شرکتهای سرمایهگذار و در قالب پروژههای مشخص هزینه خواهد شد.
اولویتهای احتمالی سرمایهگذاران خارجی
وی درباره میزان جذابیت بخش صنعت ایران برای سرمایهگذاری خارجی گفت: ابتدا باید مشخص شود که سرمایهگذاری در چه حوزههایی انجام خواهد شد. به نظر میرسد اگر سرمایهگذاری از سوی طرف آمریکایی صورت گیرد، احتمالا صنایع نفت و گاز در اولویت خواهند بود. در این بخشها ظرفیتهای صنعتی قابل توجهی در کشور وجود دارد.
ایران از نیروی انسانی متخصص و توان مهندسی مناسبی برخوردار است و نیاز اصلی ما بیشتر در حوزه فناوری و برخی تجهیزات پیشرفته است
وی تاکید کرد: توافق باید بهگونهای تنظیم شود که از ظرفیتهای داخلی استفاده شود. ضمن این که برای سرمایهگذار خارجی نیز منطقی نیست که تمام نیازهای مهندسی و اجرایی را از خارج تامین کند. ایران از نیروی انسانی متخصص و توان مهندسی مناسبی برخوردار است و نیاز اصلی ما بیشتر در حوزه فناوری و برخی تجهیزات پیشرفته است. اجرای پروژههای مشترک هم برای طرف خارجی و هم برای شرکتهای داخلی باید جذاب باشد.
جبالبارزی تصریح کرد: در صورت رفع تحریمها، شرکتهای زیادی علاقهمند به سرمایهگذاری در ایران خواهند بود، زیرا ایران کشوری مستعد سرمایهگذاری است و با برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز، امکان کسب درآمد و بازگشت سرمایه برای سرمایهگذاران وجود دارد. کمپانیهای بزرگ بدون تردید از ظرفیتهای داخلی استفاده خواهند کرد. بسیاری از این شرکتها در گذشته با شرکتهای ایرانی همکاری داشتهاند و یا نمایندگیهایی در کشور داشتهاند و تا حدودی با توانمندیهای داخلی آشنا هستند.
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران گفت: بخش خصوصی به دنبال ایجاد شرایطی است که همکاریها صرفا به فروش تجهیزات از سوی شرکتهای خارجی محدود نشود و ظرفیتهای داخلی مورد بهرهبرداری قرار گیرند.
تجربه برجام و سرمایهگذاری خارجی
جبالبارزی با اشاره به تجربه برجام گفت: پس از تایید برجام، هیاتهای متعددی از کشورهای اروپایی برای مذاکره و بررسی فرصتهای سرمایهگذاری به ایران آمدند. البته سرمایهگذاری فرآیندی زمانبر است و یک شبه اتفاق نمیافتد. شرکتها باید بازار را بررسی کنند، مطالعات لازم را انجام دهند و سپس وارد مرحله سرمایهگذاری شوند.
تفاوت این دوره با دوران برجام در این است که طبق گفته مسئولان دیگر محدودیتی برای حضور آمریکاییها وجود ندارد
او اضافه کرد: یکی از مشکلات اصلی در برجام این بود که همکاری اقتصادی با آمریکا شکل نگرفت و شرکتهای اروپایی بدون حضور و همراهی آمریکا با محدودیتهای جدی مواجه بودند. اگر در آن زمان شرکتهای آمریکایی امکان حضور و سرمایهگذاری در ایران را پیدا میکردند، وضعیت متفاوتی ایجاد میشد. تفاوت این دوره با دوران برجام در این است که طبق گفته مسئولان دیگر محدودیتی برای حضور آمریکاییها وجود ندارد.
جبالبارزی گفت: خوشبینی درخصوص امضای تفاهمنامه و توافق، به این معنا که تورم به سرعت کاهش پیدا میکند یا نرخ ارز به ارقام بسیار پایین میرسد، هیچگاه واقعبینانه نبوده است. با این حال ایران در بسیاری از حوزهها از جمله صنعت هوایی، زیرساختهای حملونقل، فناوریهای پیشرفته و نفت و گاز نیازمند سرمایهگذاری است و ظرفیت بالایی برای جذب سرمایه خارجی دارد.
این فعال حوزه صنعت در پایان گفت: تحقق این ظرفیتها نیازمند برنامهریزی دقیق و همکاری نزدیک دولت و بخش خصوصی است. باید چارچوبی تعریف شود تا کشور صرفا به بازار مصرف تجهیزات خارجی تبدیل نشود. تجربههای گذشته نشان داده که در برخی پروژهها، تجهیزاتی وارد کشور شده که بخش قابل توجهی از آنها قابلیت تولید داخلی داشتهاند و این وضعیت به ضرر بخش خصوصی تمام شده است.
