بازار؛ گروه صنعت: جهش قیمت دلار و افت ارزش ریال در سالهای اخیر سبب شده تا مردم سرمایههای خود را به دلار، طلا و مسکن تبدیل کنند. رقمهای مختلفی در مورد میزان ذخایر طلا و ارزهای خانگی از سوی مسئولان ذکر میشود، اخیرا نیز علیرضا زاکانی، شهردار تهران گفته است که ۲۵ میلیارد دلار پول نقد خارج از حوزه اقتصاد در دست مردم است و میتوان مردم را در اداره کشور شریک کرد و سود خوبی به آنها رساند.
افزایش میزان دلارهای خانگی و محدودیت در منابع درآمدی دولت سبب شده تا بهرهگیری از پساندازهای خانگی بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد. بانک مرکزی، مرکز مبادله طلا و ارز و سازمان بورس به دنبال به کارگیری ابزارهای جدیدی برای جذب سرمایههای خانگی و استفاده از آن در بخش تولید هستند و در همین راستا بحث راهاندازی صندوق سرمایهگذاری ارزی مطرح شده است.
صندوق سرمایهگذاری ارزی، تحت نظارت سازمان بورس و در چارچوب قوانین منطبق بر مقررات ارزی فعالیت میکند و هدف از تشکیل آن جمعآوری منابع ارزی مردم و هدایت آن به سمت تولید است
صندوق سرمایهگذاری ارزی با درآمد ثابت ارزی، تحت نظارت سازمان بورس و در چارچوب قوانین منطبق بر مقررات ارزی فعالیت میکند و هدف از تشکیل آن جمعآوری منابع ارزی مردم و هدایت آن به سمت تولید است. طبق گفته مدیر اداره تامین مالی ارزی بانک مرکزی، این صندوقها با هدف تضمین امنیت سرمایههای مردمی و هدایت منابع غیرمولد به سمت صنایع صادراتمحور و ارزآور راهاندازی شدند تا از طریق سرمایهگذاری در داراییها و اوراق ارزی مجاز، بستر مناسبی را برای تامین مالی طرحهای ارزآور صادراتی کشور فراهم کنند.
آنطور که مدیران سازمان بورس میگویند در این فرایند قرار است از ظرفیت شعب بانکها استفاده شود و سرمایهگذار ارز و یا حواله ارزی خود را برای خرید واحدهای صندوق، تحویل دهد و در زمان ابطال صندوق نیز ارز به او پرداخت شود.
هرچند قرار است بهزودی نخستین صندوق سرمایهگذاری ارزی راهاندازی شود، اما همچنان سیاستگذار پولی نسبت به آن تردیدهایی دارد. بانک مرکزی نگران این موضوع است که جذب ارز در این بستر به جمعآوری ارز از کف بازار و فشار به بازار و افزایش قیمت دلار منجر شود.
شرایط موفقیت
به گفته کارشناسان، صندوقهای ارزی به شرطی میتوانند عملکرد مطلوبی داشته باشند و ارزهای راکد و خانگی را به مسیر سرمایهگذاری در بخش تولید هدایت کنند که بیش از هر چیز به بازپرداخت ارزی پایبند باشند. تضمین معتبر از سوی بانک مرکزی، نرخ سود جذاب به طوری که نرخ سود فاصله معناداری با فرصتهای جایگزین داشته باشد و برای افراد جذاب باشد که دارایی ارزی خود را از فضای غیررسمی خارج و وارد این صندوقها کنند و نقدشوندگی بالا بهطوری که سرمایهگذار مطمئن باشد که هر زمان که بخواهد بدون هیچ چالشی واحدهای صندوق خود را تبدیل و ارز دریافت کند، لازمه موفقیت این صندوق است. ضمن این که اعمال سختگیریهای غیرضروری درباره منشا ارزهای خرد میتواند به عنوان دافعه در جذب منابع ارزی عمل کند.
علاوه بر تجربههای تلخی که مردم از بورس دارند، در سال ۹۱ سپرده گذاریهای ارزی به صورت ریالی آن هم به قیمت دستوری تسویه شد و اعتماد مردم به نظام بانکی را تضعیف کرد
در شرایط تورمی و اقتصاد بیثبات مردم به ناچار از روشهایی برای حفظ سرمایه خود استفاده میکنند که بیشترین میزان نقدشوندگی را داشته باشد. از طرف دیگر اتفاقاتی که طی سالهای گذشته رخ داده سبب شده اعتماد شهروندان به هر نوع ابزاری برای جذب سرمایه و پرداخت سود، کمرنگ شود. علاوه بر تجربههای تلخی که مردم از بورس دارند، در سال ۹۱ سپرده گذاریهای ارزی به صورت ریالی آن هم به قیمت دستوری تسویه شد و اعتماد مردم به نظام بانکی را تضعیف کرد.
اعتماد مردم جلب میشود؟
هرچند ترمیم سرمایههای اجتماعی و اعتماد مجدد به دولت فرایند پیچیدهای است و سالها زمان میبرد، با این وجود فعالان اقتصادی معتقد هستند این طرح مورد استقبال قرار میگیرد، چرا که نگهداری از طلا و ارز در خانه با ریسک دزدی و حادثه مواجه است. آنها جذب سرمایه در صندوقهای ارزی را به شرطی عملیاتی میدانند که که سازوکار خرید و تسویه صندوقها شفاف و مشخص باشد که ارز (با توجه به فاصله قیمتی در بازار آزاد و مرکز مبادله) با چه قیمتی مبنای محاسبه قرار میگیرد. کارشناسان همچنین میگویند اگر هدف از راهاندازی این صندوق جمعآوری اسکناسهای ارزی خرد مردم باشد، کمتر کسی حاضر خواهد بود ارز را به صورت فیزیکی تحویل بدهد.
