اما در مدل های اولیه از پودر صابون یا مایع شوینده برای تمیز کردن ظروف استفاده می شد. بعد از گذشتن یک دهه از ساخت اولین ماشین های ظرفشویی خانگی، پودر ماشین ظرفشویی تولید شد که حاوی مقدار زیادی کلر و سولفات بود.

علاوه بر این، یک مشکل دیگر نیز گریبان گیر استفاده کنندگان این دستگاه بود. شاید طراحی جدید ماشین های ظرفشویی ظرف ها رو به خوبی تمیز می کرد، اما خود دستگاه بعد از چند بار استفاده به شدت کثیف و عملکرد آن رفته رفته ضعیف تر می شد. و در آخر به جای آنکه ظرف ها را بشویید باید بعد از چند بار استفاده کل ماشین ظرفشویی را می شستید!

پس از دهه ها آزمون و خطا و طراحی های جدید، مهندسان تولید به این نتیجه رسیدند که وقت آن است که به جای طراحی موتور و شکل ظرفشویی به فکر حل مشکلات شوینده آن باشیم. این نقطه آغازین نسل جدید ماشین های ظرفشویی بود که با محفظه های مختلف برای مواد شوینده جدید ساخته شدند.

این طراحی از اواخر دهه 80 میلادی شروع و تا به امروز و حتی نسل هوشمند ظرفشویی ها نیز ثابت مانده و تغییری نکرده است. به عبارتی دیگر پیشرفت دستگاه های ظرفشویی دیگر وابسته به موتور و سیستم های شستشوی آن نبود و وظیفه اصلی شستشن ظروف به گردن مواد شوینده افتاده بود.

امروزه بسیاری از برند های لوازم خانگی در حال تولید مدل های پیشرفته و هوشمند ظرفشویی بوده اما اکنون هر شخصی که از این دستگاه استفاده کرده باشد می داند که “ماشین ظرفشویی به‌تنهایی قادر به شستن کامل ظروف نیست” و استفاده از مواد شوینده مناسب برای دستیابی به بهترین نتیجه ضروری است. به‌عبارتی دیگر، برای پاکیزگی و درخشندگی کامل ظروف باید از ترکیب چند دسته محصول خاص استفاده کرد.
محصولات مورد نیاز ماشین ظرفشویی شامل قرص ماشین ظرفشویی، نمک مخصوص ماشین ظرفشویی، مایع جلادهنده، بوگیر ماشین ظرفشویی و غیره هستند که هر یک وظیفهٔ مشخصی در بهبود عملکرد دستگاه دارند. تعداد و مدل های محصولات شوینده ظرفشویی به قدری زیاد و متنوع است که انتخاب کردن بین آن ها کار بسیار دشواری شده است. شاید در ذهن شما نیز این سوال ایجاد شده باشد که “آیا به این همه محصولات ظرفشویی نیاز دارم ؟” یا شاید شخص دقیق تری باشید و از خود بپرسید که “کدام محصولات ظرفشویی را واقعا نیاز دارم ؟” در این مقاله نقش هر یک از محصولات ظرفشویی را در عملکرد دستگاه توضیح داده و 6 محصولی که ماشین ظرفشویی شما بدون آن ها درست کار نمی کند را به شما می گوییم.

1- قرص ماشین ظرفشویی

قرص ماشین ظرفشویی، یک دترجنت یا شوینده همه‌کاره بوده که ترکیبی از مواد پاک‌کننده، آنزیم‌ها، اکسیژن فعال (سفیدکننده)، و گاهی مقادیری نمک و جلادهنده را در یک بستهٔ واحد ارائه می دهد. مزیت اصلی قرص‌ها این است که مقدار مصرف از پیش تعیین‌شده است و شما نیاز به اندازه‌گیری یا ریختن دستی چند محصول جداگانه ندارید.

به‌عنوان مثال، قرص ماشین ظرفشویی فینیش (Finish) با فناوری‌های پیشرفته نظیر سایکل سینک (CYCLESYNC) در قرص‌های ظرفشویی التیمیت پلاس (Ultimate Plus)، سعی در هماهنگ‌سازی آزادسازی مواد فعال برای پاک‌کنندگی بهتر دارد.

در مقابل، قرص ماشین ظرفشویی فیری (Fairy) نیز سری پلاتینیوم (Platinum) را با فرمولاسیون ویژه برای درخشش بیشتر ظروف ارائه می‌کند. پریل (Pril) نیز قرص‌های آل این وان (All-in-1 یا به اصطلاح همه چیز در یک چیز یا همه کاره) خود را به بازار عرضه کرده است که با قدرت چربی‌زدایی بالا شناخته می‌شوند. به‌طور کلی، هر سه برند از سال‌های دهه ۱۹۵۰ تا امروز در این زمینه فعال بوده‌اند.

قرص‌های همه‌کاره با ترکیبی از سورفکتانت‌ها (مواد فعال سطحی) و آنزیم‌ها مانند پروتئاز و آمیلاز، لکه‌های پروتئینی و نشاسته‌ای را تجزیه می‌کنند. بخش سفیدکنندهٔ اکسیژنی نیز رنگ‌دانه‌ها و لکه‌های رنگی را پراکنده می‌نماید. استفاده از این قرص‌ها نیاز به اضافه کردن نمک یا جلادهنده را به‌شدت کاهش می‌دهد اما با این حال، در آب‌های خیلی سخت ممکن است باز هم به نمک ظرفشویی و مایع جلا دهنده نیاز باشد.

به گفته Nielsen RMS Data قرص ماشین ظرفشویی فینیش رتبه 1 فروش در بین محصولات ظرفشویی در دنیا بوده و در پشت سر آن قرص ماشین ظرفشویی فیری و پریل قرار دارند.

2- ژل ماشین ظرفشویی

ژل ماشین ظرفشویی فرمولاسیون مایع همان ترکیبات شوینده ظرفشویی است که کارکردی مشابه قرص دارد، با این تفاوت که به شکل مایع و قابل تنظیم عرضه می‌شود. ژل‌ها معمولاً آب دوست تر و ملایم ‌تر هستند و می‌توان میزان مصرف آن‌ها را بر اساس تعداد یا میزان کثیفی ظروف تنظیم کرد.

به عبارت دیگر، ژل‌ها به‌خاطر حالت مایع‌شان به سرعت در آب حل می‌شوند و برای شستشو در دماهای پایین مناسب‌تر هستند. از نظر عملکرد کلی، ژل ماشین ظرفشویی و قرص ظرفشویی هر دو شامل مواد فعال سطحی و آنزیم‌های پاک‌کننده هستند، اما ژل‌ها ممکن است سرعت حل‌شدن و قدرت لکه‌زدایی ملایم‌تری نسبت به قرص‌ها داشته باشند. اگرچه زمانی که صحبت چربی زدایی وسط باشد، ژل ظرفشویی یک سر و گردن قوی تر از قرص ماشین ظرفشویی عمل می کند.

نکته مهم درباره ژل ماشین ظرفشویی و قرص ماشین ظرفشویی آن است که به هر دو محصول نیاز دارید اما هیچوقت هر دو را با هم استفاده نمی کنید! یعنی زمانی که مقدار ظروف کم است و بیشتر ظروف چرب هستند، یا زمانی که از سیکل های کوتاه ظرفشویی یا دمای پایین آن استفاده می کنید، ژل ظرفشویی بهترین گزینه است.

اما زمانی که مقدار ظروف زیاد است وکثیفی ظروف خشک و چسبنده است یا زمانی که از سیکل های بلند و دما های بالا میخواهید استفاده کنید، قرص ماشین ظرفشویی بهترین گزینه است.

3- نمک ماشین ظرفشویی

مهم ترین محصولی که سلامت و طول عمر دستگاه ظرفشویی شما به آن وابسته است، نمک ماشین ظرفشویی است. نمک ماشین ظرفشویی یک نمک خالص و دانه‌ درشت است که نقش کلیدی در دستگاه‌های دارای نرم‌ کنندهٔ آب ایفا می‌کند.

منظور از آب سخت و نرم چیست ؟ آب سخت به آب حاوی املاح و نمک می گویند که باعث ایجاد رسوب در دستگاه و لوله های می شود. نزدیک ترین مثال برای متوجه شدن آب سخت، جمع شدن رسوب در پایین سماور و کتری ها یا گرفتگی لوله ها و شیر آلات با سنگ ریزه هایی شبیه به شن است.

آب شهری معمولاً حاوی یون‌های کلسیم و منیزیم است که به‌مرور در دیوارهٔ دستگاه رسوب می‌کنند و کارکرد فیلتر ها و بازوهای پاشش را مختل می‌سازند. نمک ظرفشویی با بازسازی دوباره‌ی فیلتر سختی‌گیر داخلی دستگاه باعث می‌شود یون‌های سختی‌ساز از محلول جدا شوند و ماشین بتواند آب نرم برای شستشو استفاده کند. به عبارتی دیگر نمک مخصوص ماشین ظرفشویی کمک می‌کند تا آب سخت نرم شود، شست‌وشوی ظروف بهتر صورت گیرد و لکه‌های سفید روی ظروف باقی نماند.

در مناطقی که سختی آب پایین است (آب نرم)، ممکن است نیاز به نمک ماشین ظرفشویی به صفر برسد با این حال، در اکثریت مناطق ایران که آب سخت است، استفاده از نمک مخصوص ظرفشویی ضروری است.

نکته کلیدی درباره استفاده از نمک ماشین ظرفشویی آن است که حتما هر چند بار استفاده مقدار آن را بررسی کرده و در انتهای سیکل شستشو داخل مخزن سختی‌گیر (معمولاً در کف دستگاه) بریزید تا برای چرخه بعدی آماده باشد.

همچنین از نمک ظرفشویی اورجینال و برند های معتبر استفاده کنید تا به دستگاه شما آسیب وارد نشود.

4- مایع جلادهنده ظرفشویی (مایع آبکشی)

مایع آبکشی ظرفشویی که اکثر ما آن را به اسم مایع جلادهنده ظرفشویی می شناسیم، محلولی است که در مرحلهٔ آبکشی نهایی استفاده می‌شود. عملکرد اصلی این مایع کاهش تنش سطحی آب است، به‌عبارت ساده‌تر، از آنجایی که مولکول‌های آب به‌صورت قطره به سطوح می‌چسبند، مایع جلادهنده باعث می‌شود این قطره‌ها به‌صورت ورقه ورقه یا نازک بر روی ظروف بریزند و در نتیجه مقدار بسیار کمتری آب به جا بماند. این ویژگی منجر به خشک‌شدن سریع‌تر ظروف و عدم ایجاد لکه‌های آب و املاح روی آن‌ها می‌شود.

انواع مختلفی از مایع جلادهنده در بازار عرضه می‌شود. برند فینیش با محصولاتی مانند Jet Dry از فناوری ویژه جهت جلوگیری از باقی ماندن لکه و درخشش شیشه‌ها استفاده می‌کند. برند فیری و پریل نیز محصولات آبکشی مخصوص خود را دارند. به‌عنوان مثال، Pril Rinse Aid حاوی ترکیباتی برای خشک‌کردن سریع‌تر و عدم زنگ‌زدگی ظروف عرضه شده است.

اکنون شاید این سوال ایجاد شود چرا استفاده نکردن از مایع جلادهنده برای دستگاه ظرفشویی بد است ؟ یا چرا جلادهنده جزو اقلام واجب و ضروری است ؟
مایع جلادهنده نوعی سورفکتانت است که نتیجهٔ تمیزکردن و خشک‌کننده ماشین را بهبود می‌دهد و فشار وارد شده در سیکل پایانی به دستگاه را به شدت کاهش می دهد به همین دلیل استفاده از این محصول در هر سیکل شستشو توصیه شده است.

نکته طلایی در مورد مایع جلادهنده ظرفشویی آن است که مخزن آن کاملا باید پر شود یعنی نباید به صورت دستی دوز آن را تنظیم کنید. اجازه دهید که خود دستگاه میزان مورد نیاز را استفاده کند.

در صورت استفاده از قرص‌های همه‌کاره پیشرفته (مانند التیمیت پلاس فینیش)، ممکن است نیاز به مایع جلادهنده مجزا نداشته باشید. برند بوش اعلام کرده «اگر در لیست مواد شویندهٔ خود از قرص فینیش استفاده می‌کنید، بهتر است از به‌کار بردن جلادهنده ماشین ظرفشویی به‌صورت جدا صرف‌نظر کنید»
اما در موارد عمومی، به‌خصوص زمانی که از ژل ماشین ظرفشویی استفاده می کنید، استفاده از مایع جلادهنده کمک زیادی به شفافیت و خشک شدن ظروف می‌کند.

5- جرم گیر ماشین ظرفشویی

جرم‌گیر ماشین ظرفشویی محصولی مخصوص برای پاکسازی داخلی دستگاه است. به مرور زمان، ذرات چربی‌های ریز، ذرات غذا و رسوبات آهکی در مسیرهای آب و بخش‌های داخلی جمع می‌شوند و کارایی دستگاه را کاهش می‌دهند. استفاده از جرم‌گیر منظم موجب از بین رفتن این رسوبات می‌شود و عمر مفید ماشین را افزایش می‌دهد. این ماده شوینده کمک می‌کند هرگونه رسوبات و بقایای غذاها در سیستم آب‌رسانی از بین برود و سیستم گرمایش دستگاه بهتر کار کند.

روش درست استفاده از جرم‌گیر معمولاً به این صورت است که دستگاه را خالی تنظیم نموده و یکبار جرم‌گیر را داخل مخزن مخصوص (معمولاً محل قرص) قرار داده و یک سیکل کامل اجرا کنید. کارشناسان توصیه می‌کنند این کار را حدود هر ۳۰ روز یک‌بار تکرار نمایید تا دستگاه همیشه در شرایط ایده‌آل باشد. استفاده نکردن منظم از جرم‌گیر می‌تواند باعث انسداد مجاری آب و کاهش کارایی شود.

بسیاری از مدل های جدید مانند جرم گیر های دوفاز فینیش، نیازی به قرار دادن داخل مخزن دستگاه نداشته و به صورت انفرادی عملکرد خود را انجام می دهند. برای مثال برای استفاده از جرم گیر دوفاز فینیش، ابتدا برچسب بالای درب محصول را باز کرده و قوطی پلاستیکی را سر و ته، داخل محل قرار دادن ظروف درون دستگاه ظرفشویی خالی می گذاریم و سپس یک سیکل حرارت بالا و طولانی را اجرا می کنیم.

6- خوشبوکننده (بوگیر) ماشین ظرفشویی

خوشبوکننده یا بوگیر ماشین ظرفشویی محصولی است که با افزودن عطر مخصوص (معمولاً لیمو یا مرکبات) محیط داخلی ماشین را خوشبو می‌کند. در حین شستشو ممکن است ذرات غذا بوی نامطبوع تولید کنند؛ بوگیرها با داشتن عناصر ضدباکتری و خوشبوکننده، این بوها را خنثی می‌کنند.

نکته قابل توجه در مورد بوگیر ها، آنتی باکتریال بودن و خاصیت ضد میکروبی آن هاست. استفاده از بوگیر ظرفشویی علاوه بر از بین بردن بوی نامطبوع موجود در دستگاه، از تشکیل میکروب و باکتری های تولید کننده این رایحه نیز جلوگیری کرده و تمیزی مضاعفی به دستگاه شما می دهد.

پرسش های متداول

آیا استفاده از قرص همه‌کاره ظرفشویی نیاز به نمک و جلادهنده را برطرف می‌کند؟

قرص‌های ماشین ظرفشویی همه‌کاره طوری طراحی شده‌اند که ترکیبی از مواد شوینده، مقداری نمک و جلادهنده را در خود دارند، بنابراین تا حد زیادی نیاز به افزودن جداگانهٔ این مواد را کاهش می‌دهند.

با این حال، در مناطقی که آب بسیار سخت است، ممکن است استفاده از نمک خالص هنوز لازم باشد. از طرف دیگر، اگر از قرص‌های پیشرفته‌ای مانند Quantum استفاده کنید، براساس توصیه برند بوش می‌توان جلادهنده جداگانه را کنار گذاشت زیرا تاثیر لازم را ایجاد می‌کند. در کل، قرص‌های همه‌کاره راحتی زیادی دارند اما بررسی سختی آب و عملکرد خشک‌کن دستگاه را نباید نادیده گرفت.

تفاوت ژل و قرص ماشین ظرفشویی در چیست؟

ژل ماشین ظرفشویی حالت مایع دارد و می‌توان مقدار مصرف را تنظیم کرد، در حالی‌که قرص‌ها دوز ثابتی دارند. ژل‌ها معمولاً فرمول ملایم‌تر و آب‌پایه‌تری دارند و برای شستشوی ملایم در دماهای پایین مناسبند. به گفته برند فینیش، «ژل ماشین ظرفشویی، فرمولی آسان و ملایم‌تر ارائه می‌دهد که برای شفافیت و درخشندگی ظروف عالی است»

قرص‌ها اما حاوی ترکیب کاملی از آنزیم، سورفاکتانت و سفیدکننده هستند که توان پاک‌کنندگی بالایی دارند. بنابراین اگر نگران اندازه‌گیری هستید و می‌خواهید فقط یک ماده مصرف کنید، قرص مناسب است؛ اما اگر می‌خواهید میزان ماده را کنترل کنید یا ظروف حساس دارید، ژل انتخاب بهتری است.

آیا در مناطق با آب نرم هم باید از نمک استفاده کرد؟

خیر، اگر آب منطقهٔ شما از ابتدا نرم باشد، معمولاً استفاده از نمک ظرفشویی ضرورت ندارد. بسیاری از ماشین‌های ظرفشویی جدید گزینه تنظیم سختی آب دارند؛ در این حالت می‌توان تنظیمات را روی “بدون نمک” قرار داد و پمپ سختی‌گیر عملاً غیرفعال می‌شود. اما در آب‌های معمولی ایران که معمولاً سخت هستند، ریختن نمک به‌طور منظم اهمیت زیادی دارد.

چرا پس از شستشو لکه آب روی ظروف باقی می‌ماند؟

این مشکل معمولاً ناشی از نبود مایع جلادهنده کافی یا عملکرد ناکافی خشک‌کن است. مایع جلادهنده با کاهش تنش سطحی آب، مانع از چسبیدن قطرات آب روی ظروف می‌شود؛ در نتیجه همان منبع توضیح می‌دهد که با استفاده از جلادهنده، «آب از روی ظروف جدا شده و هیچ لکه‌ای برجا نمی‌ماند»

اگر پس از شستشو آثار لکه یا کدرشدگی مشاهده می‌کنید، ابتدا مخزن جلادهنده را بررسی کنید و در صورت لزوم مایع بیشتری اضافه نمایید. برخی اوقات با قرار دادن ظروف به‌صورتی نامناسب یا خروجی نامناسب خشک‌کن ماشین نیز این مشکل پیش می‌آید؛ اما در اغلب موارد یک بار اضافه کردن مایع جلادهنده مشکل را حل می‌کند.

هر چند وقت یک‌بار باید از جرم‌گیر ماشین ظرفشویی استفاده کرد؟

استفادهٔ منظم از جرم‌گیر برای پاکسازی رسوبات آهکی و چربی‌ها ماهانه توصیه می‌شود. در یک راهنمای Whirlpool آمده است که بهتر است هر ۳۰ روز یک‌بار عملیات جرم‌گیری را تکرار کنید تا ماشین و ظروف‌تان همیشه تمیز و براق باشند.

به بیان دیگر، هر ماه یک چرخهٔ کامل با مواد جرم‌گیر (یا حتی سرکه سفید خانگی) اجرا کنید تا هرگونه ته‌نشست آهکی برطرف شود. این کار عمر مفید دستگاه را افزایش می‌دهد و جلای ظروف را حفظ می‌کند.

منابع

سایت Whirlpool
خانه بوش | Bosch-Home