محضر اقتصاددانان

چشم‌انداز تحولات بازار ارز

نویسنده: حمید زمان‌زاده

عضو هیات علمی پژوهشکده پولی و بانکی

اکنون بیش از یک سال است که بازار ارز پس از نوسانات شدید ارزی در دولت دهم، از ثبات و آرامش نسبی برخوردار بوده است. ثبات ارزی در کوتاه مدت یکی از دستاوردهای مهم دولت یازدهم بوده که نقش مهمی در مهار تورم، خروج از رکود و حاکمیت آرامش در بازارهای دارایی داشته است. اما سوال مهم این است که چشم‌انداز تحولات بازار ارز در ماه های آتی چگونه است؟ برای پاسخ به این پرسش ابتدا باید به بررسی ریشه‌های ثبات ارزی در تحولات عرضه و تقاضای بازار ارز و نیز سیاست ارزی دولت پرداخت. محدودیت‌های طرف‌ عرضه بازار ارز اعم از تحریم صادرات نفت، تحریم بانکی و تحریم مبادلات مالی، اگرچه در یک سال گذشته ادامه یافته است، اما موفقیت سیاست خارجی دولت در دستیابی به توافق موقت ژنو، مانع تشدید این محدودیت ها و در برخی موارد تسهیل آن شده است.

ثبات در رژیم تحریم ها و ثبات درآمدهای نفتی در طرف عرضه بازار ارز، یکی از عوامل کلیدی در ثبات بازار ارز در یک سال اخیر بوده است. تحولات طرف تقاضای بازار ارز نیز نقشی کلیدی در حاکمیت ثبات در بازار ارز ایفا کرده است. تقاضای سفته بازی ارز در سایه توافق موقت ژنو فروکش کرده و با توجه به ثبات انتظارات فعالان بازار، از ثبات نسبی برخوردار بوده است. تقاضای معاملاتی ارز نیز در راستای تامین مالی واردات از ثبات نسبی برخوردار بوده است. علاوه بر ثبات نسبی عرضه و تقاضای ارز، سیاست ارزی دولت نیز نقشی کلیدی در حفظ ثبات بازار ارز ایفا کرده است. دولت جدید کنترل و مهار نوسانات کوتاه مدت بازار ارز را در راستای کاهش نااطمینانی ها و تثبیت انتظارات عوامل اقتصادی هدف گذاری کرده و در تامین این هدف از موفقیت نسبی برخوردار بوده است. بر این اساس مجموعه تحولات طرف عرضه و تقاضای بازار ارز و سیاست ارزی دولت در یک سال اخیر، ثبات و آرامش نسبی در بازار ارز را رقم زده است، اما سوال مهم این است که چشم انداز کوتاه مدت بازار ارز در ماه های آتی چگونه است؟ در شرایط فعلی، همچنان مهم ترین پارامتر تعیین کننده تحولات بازار ارز، روند تحولات روابط خارجی، مذاکرات هسته ای و تحریم های اقتصادی است که عملاخارج از محدوده سیاست های اقتصادی است. یک سناریوی محتمل، تمدید مجدد توافق موقت ژنو در مذاکرات هسته‌ای تا آذرماه است. در صورت تحقق این سناریو انتظار می رود شرایط فعلی بازار ارز در کوتاه مدت تداوم یابد و ثبات نسبی بازار ارز همراه با افزایش محدود نرخ ارز حفظ شود. در مقابل در صورت حصول توافق نهایی در مذاکرات هسته ای تا آذرماه و به دنبال آن کاهش تحریم های اقتصادی، انتظار می رود نرخ ارز در کوتاه مدت کاهش یابد. این کاهش در نرخ ارز تحت تاثیر کاهش تقاضای سفته بازی ارز، تعدیل انتظارات فعالان اقتصادی، افزایش درآمدهای ارزی نفتی و دسترسی به ذخایر ارزی بلوکه شده در خارج از کشور صورت خواهد پذیرفت. در این سناریو می توان امید داشت که با کاهش نرخ غیررسمی ارز، شرایط برای بازگشت به نظام تک نرخی ارز فراهم شود.

 

منبع: دنیای اقتصاد

۲۷/۷/۹۳