دانش‌کده

آموزش بورس برای خبرنگاران اقتصادی (قسمت دوم)

bourse

بهترین فرصت تهیه خبر

 :علی محسنی:

شاید مهمترین دغدغه برای یک خبرنگار «شناسایی فرصت‌های تهیه اخبار» باشد. خبرنگار اگر به یک نشست خبری یا یک مراسم رسمی دعوت شود خوشحال است که خبری برای تهیه دارد و اگر مسئول یا کارشناسی به تلفن‌های او پاسخ ندهد یا پاسخ‌هایی از سر رفع تکلیف به پرسش‌ها بدهد، با مشکل تهیه خبر یا تهیه خبری مناسب روبه‌رو می‌شود.

اگر بخواهیم بازار سرمایه را سوژه تهیه اخبار قرار دهیم، خبرنگاران تاکنون به‌طورعمده از سه فرصت تهیه اخبار این حوزه بهره برده‌اند: «اطلاعات رسمی انتشاریافته»، «بازتاب اخبار و سخنان مسئولان بورسی» و «گفتگو با کارشناسان این حوزه». تهیه اخبار از شیوه‌هایی که ذکر شد، خالی از اشکال نیست: اشکال تهیه گزارش از اطلاعات روزانه بازار این است که با گزارش‌هایی نسبتا کسل‌کننده روبه‌رو هستیم که فعالان حرفه‌ای یا حتی نیمه‌حرفه‌ای بازار سرمایه خود این اطلاعات را از کانال‌های رسمی دریافت می‌کنند و نیازی به این گزارش‌ها ندارند.

همچنین اشکال بازتاب اخبار رسمی مسئولان بورسی این است که باز هم حرفه‌ای‌ها سریع‌تر و از کانال‌های اختصاصی به اخباری اینچنین دست می‌یابند گرچه یک خبرگزاری رسمی باید چنین اخباری را بازتاب دهد. گفت‌وگو با کارشناسان نیز دست‌کم این نقطه ضعف را دارد که هریک از زاویه دید خود به مسائل روز بازار نگاه می‌کنند و شاید خواندن نظرات چند کارشناس، مخاطب غیرحرفه‌ای بازار را دچار سردرگمی کند. به ‌این ‌ترتیب کسب اخبار از سه کانال ذکر شده، کاستی‌های خاص خود را دارد که عموما منجر به تولید اخباری نه‌چندان جذاب برای فعالان بازار سرمایه می‌شود.

اما به نظر می‌رسد فرصت‌هایی بهتر برای تولید اخباری با کیفیت بیشتر در دسترس باشد. مطلب پیش‌رو و بخش آینده «آموزش بورس برای خبرنگاران اقتصادی»، به معرفی دو کانال بسیار مهم کسب اخبار بورسی می‌پردازد که می‌تواند اخباری جذاب برای فعالان حرفه‌ای بازار سهام تهیه کند. در بخش نخست به «مجامع شرکت‌ها» خواهیم پرداخت.

*

مجمع یک شرکت بورسی دست‌کم یک بار در سال برگزار می‌شود. در این مجمع، هیأت‌مدیره و مدیران شرکت در برابر سهامداران حاضر می‌شوند و ضمن ارائه گزارش‌هایی همسو با موضوع مجمع و اتخاذ تصمیم‌های لازم، به پرسش‌های مختلف سهامداران پاسخ می‌گویند:  این دقیقاَ بهترین فرصت برای خبرنگاران است تا حتی بدون آنکه پرسش‌های خود را طراحی کنند، تنها روایتگر بخش «پرسش و پاسخ» مجمع باشند و با تهیه و انتشار سریع گزارش آن، فرصت کسب اخبار برای هزاران نفر از فعالان بورسی را فراهم آورند که در مجمع حضور نداشته‌اند.

اما مجامع بورسی در صورت‌ کلی خود با دو عنوان «عادی» و «فوق‌العاده» برگزار می‌شوند. مجمع عمومی عادی سالانه برای رسیدگی به صورت‌های مالی شرکت، رسیدگی به گزارش مدیران و بازرسان شرکت و تقسیم سود و اندوخته بین صاحبان سهام، سالی یک ‌بار در زمانی که در اساسنامه پیش‌بینی شده است، تشکیل می‌شود. سال مالی اکثر شرکت‌های بورسی پایان اسفند است و چون شرکت موظف است که مجمع عادی سالانه را حداکثر ۴ ماه پس از پایان سال مالی برگزار کند؛ اکثر مجامع شرکت‌ها در تیر و خرداد برگزار می‌شود. به این ترتیب در این دو ماه، فرصت تهیه ده‌ها خبر داغ از مجامع بورسی برای خبرنگاران اقتصادی فراهم است.

اما موضوعاتی چون اصلاح یا تغییر مواد اساسنامه شرکت، کاهش یا افزایش سرمایه و انحلال شرکت فقط در مجمع عمومی فوق‌العاده قابل ‌رسیدگی است. این مجامع با صلاح‌دید مدیران شرکت برگزار می‌شود که در طول سال پراکنده‌اند. مجامع فوق‌العاده گاه در زمانی کوتاه‌تر و با دستور کار مختصرتر برگزار می‌شوند، اما باز هم فرصت پرسش و پاسخ فراهم می‌شود و امکان کسب اخبار به‌روز از فعالیت‌های صنعت و شرکت ایجاد می‌شود.

در تهیه گزارش از مجامع شرکت‌ها می‌توان به چند نکته مهم اشاره کرد:

  • در ابتدای تمامی مجامع عادی و برخی مجامع فوق‌العاده، مدیران گزارشی از عملکرد اخیر شرکت ارائه می‌دهند.

گرچه این گزارش می‌تواند به تولید اخبار کمک کند، اما خبرنگاران به این نکته بسیار مهم دقت کنند که عموما مدیران شرکت بخش مثبت و گاهی تبلیغاتی عملکرد را در این گزارش‌ها می‌گنجانند و اشاره چندانی به ناکامی‌ها نمی‌کنند! به این ترتیب بیشتر انرژی تهیه اخبار و گزارش باید صرف بخش پرسش و پاسخ شود که حاضران بعضا سهامدار یا تحلیلگر با طرح پرسش‌هایی چالشی، مدیران را وادار به پاسخگویی موارد منفی عملکرد شرکت می‌کنند.

  • خبرنگار بهتر است تنها به امید روایت اخبار و تهیه گزارش به مجامع نرود.

این توصیه از دو جهت صورت می‌پذیرد: نخست آنکه ممکن است در برخی مجامع پرسش‌هایی مهم و ارزشمند طرح نشود و یا حتی پرسشی طرح نشود! به این ترتیب خبرنگار با مطالعه آخرین مسائل صنعت و شرکت مربوطه می‌تواند از فرصت حضور مستقیم و بی‌واسطه در برابر مدیران شرکت بهره ببرد. مورد دوم اما این است که هیأت‌مدیره و مدیران برخی شرکت‌های بزرگ کشور از مسئولان دولتی بلندپایه تشکیل شده که مجمع، فرصت کم‌نظیر روبه‌رو شدن با این افراد است و خبرنگار بعضا در شرایط عادی امکان تنظیم قرار مصاحبه حضوری یا حتی تلفنی با این افراد را پیدا نمی‌کند. این مسئولان در مجامع در دسترس‌اند و چون می‌دانند با پرسش‌ها روبه‌رو می‌شوند، آمادگی پاسخگویی بهتر را نیز دارند.

  • خبرنگار نباید در مجامع تنها به دنبال کسب اخبار مختص آن شرکت باشد.

برای سردبیران و دبیران اقتصادی روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها کسب اخبار کلی‌تر اهمیت بیشتری دارد، ضمن‌آنکه واهمه درافتادن به ورطه تبلیغ یک شرکت خاص، آنان را نسبت به انعکاس اخبار مجامع شرکت‌ها محتاط می‌کند. گاهی اوقات اما حضور در مجامع فرصتی برای کسب اطلاعات جزئی‌تر از رویدادهای کلان اقتصادی و سیاسی است. به عنوان مثال، در مجمع پرسشی در مورد تاثیر تحریم‌‌ها بر فعالیت شرکت مطرح می‌شود و مدیران ضمن ارائه اطلاعات جزئی‌تر از نحوه تحریم‌ها و آثار آن بر اقتصاد یا صنعت مربوطه و یا شرکت اطلاعاتی ارزشمند در اختیار خبرنگاران قرار می‌دهند.

لازم به توصیه است که خبرنگار می‌تواند خود به طرح چنین پرسش‌های کلی‌تری ورود کند و اخبار بهتر و با دامنه مخاطبان گسترده‌تر برای رسانه خود تهیه کند.

  • دسترسی سهامداران یا فعالان حرفه‌ای بازار به برخی مجامع مشکل است.

با اینکه نزدیک به ۹۰ درصد مجامع شرکت‌ها در تهران برگزار می‌شود، اما برخی شرکت‌های بزرگ که فعالیت تولیدی‌شان در شهرستان‌هاست، مجامع را در محل فعالیت‌شان برگزار می‌کنند. در این صورت دسترسی سهامدار یا فعال بازار سهام به اصفهان، اهواز و یا مشهد مشکل است و در این موارد اگر خبرگزاری‌ها یا رسانه‌های بزرگ در مجامع حاضر شوند، اخبار مجمع مورد استقبال گسترده‌تر قرار خواهد گرفت.