محضر اقتصاددانان

تجارت خارجی ایران با همسایگان

Iran Trade Region (R1)

احسان سلطانی، پژوهشگر اقتصادی، در یک بررسی که برای افق اقتصاد نیز ارسال کرده است، به بررسی تجارت خارجی ایران با همسایگان می پردازد.

در مقدمه این بررسی آمده است:

«بر پایه آخرین داده‌های سازمان‌های بین‌المللی(۲۰۱۴ یا ۲۰۱۳ میلادی)، ایران و ۱۵ همسایه خود روی هم رفته ۶۵۰ میلیون نفر از جمعیت جهان (۸/۹ درصد) را در خود جای داده و با ۷/۲ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان، ۱۱ درصد از صادرات بین‌المللی را انجام می‌دهند.

صادرات ایران در سال ۲۰۱۱ میلادی بالغ بر ۱۳۰ میلیارد دلار و واردات رسمی آن حدود ۷۰ میلیارد دلار بوده است (با توجه به شرایط خاص تحریم‌ها، داده‌های ایران در آخرین سال قبل از تحریم‌ها”۲۰۱۱ میلادی” در نظر گرفته می‌شود). در این سال ۷۰ درصد صادرات ایران را نفت و گاز، ۱۱/۵ درصد را مواد صنعتی فرآوری شده، ۴ درصد را مواد اولیه و ۲/۱ درصد را کالای مصرفی تشکیل داده است. سهم کالاهای سرمایه‌ای از کل صادرات کمتر از ۶/۰ درصد است(کمتر از یک پنجم منطقه).

در این سال ارزش مبادلات تجاری ایران با همسایگان خود به ۳۸ میلیارد دلار بالغ شد که چهار کشور امارات‌متحده‌عربی(سهم ۴۸ درصد از کل)، ترکیه و عراق (هر یک ۱۳ درصد) و روسیه (۱۰درصد)، ۸۳ درصد از آن را پوشش می‌دهند. در شرایطی که پیش از تحریم‌ها (سال ۲۰۱۱میلادی)، صادرات ایران به کشورهای همسایه  حدود ۱۴ میلیارد دلار بوده، واردات از آنها از ۲۳ میلیارد دلار فراتر رفته است. ارزش صادرات به همسایگان ۱ درصد از صادرات نفتی و ۳۴ درصد از صادرات غیرنفتی ایران را شامل می‌‌شود. صادرات حدود دوسوم مواد غذایی، بیش از یک‌سوم مواد صنعتی فرآوری شده و حدود نیمی از اقلام غیرنفتی دیگر ایران به کشورهای همسایه صورت می‌گیرد. به‌طورکلی ۴۵ درصد از کل صادرات ایران به همسایگان را مواد صنعتی فرآوری شده، ۲۲ درصد آن را مواد غذایی و فقط ۱۴ درصد آن را کالاهای مصرفی و سرمایه‌ای دربرمی‌گیرد. واردات از ایران ۱/۱۲ درصد از کل واردات همسایگان ایران را تشکیل می‌دهد که مهمترین اقلام مواد صنعتی فرآوری شده (با سهم ۶ درصد) و مواد غذایی خام (۴/۵ درصد) است. سه کشور عراق  (۳۲ درصد) امارات(۲۷ درصد) و افغانستان (۱۳ درصد) درمجموع بیش از ۷۲ درصد واردات همسایگان ایران را بر عهده دارند. کشورهای افغانستان با سهم ۲۴/۵ درصد ایران از کل صادرات به این کشور، عراق با ۱۱/۶درصد، ترکمنستان با ۶/۳، آذربایجان با ۴/۷ درصد و ارمنستان با ۲/۵ درصد، کم و بیش نسبت به دیگر کشورهای منطقه دارای وابستگی نسبتاً بیشتری به واردات از ایران هستند.»

Iran Region Trade (R1-)

برای مطالعه متن کامل این بررسی فایل زیر را کلیک کنید.

 

منبع: نویسنده

۱۳۹۴/۱۰/۰۹